Ik woon in Werkendam. Een plaatsje aan de Merwede met een redelijk klassieke dorpse inslag. Vroeger had ik niet durven denken dat ik in Werkendam zou wonen. Als iemand opgegroeid in de buurt had ik een gezonde hekel aan Werkendam. De voetbalclub Kozakken Boys was het bekende Klootzakken Boys. Het busje terug in de tijd was het buurtbusje naar Werkendam. En alle goede Werkendammers liggen rechts van de rotonde.
Nu ik er woon heb ik mijn mening, een beetje, bijgesteld. Maar een van mijn grootste problemen met Werkendam is de naam. Het komt, zoals de naam al doet vermoeden, van een dam die ooit in de rivier de Werken is gebouwd. Maar als je het bekijkt puur op naam dan lijkt het wel een slechte kopie. Amsterdam, Rotterdam… Werkendam? Een soort Madurodam, maar dan voor arbeid?
Als je gaat zoeken zijn er meer dan genoeg plaatsnamen die op de een of andere manier vreemd aandoen. En dan heb ik het niet, per se, over die vreemde Friese plaatsnamen. Ook niet over het plekje Sexbierum waar iedere studentenvereniging een plaatsnaambord van in het dispuut heeft hangen. Fries is nu eenmaal een andere taal en dat levert interessante resultaten op.
Nee, het zijn juist de namen binnen het werkelijke Nederlandse taalgebied die vreemd aandoen. Neem Hendrik-Ido-Ambacht. Niet alleen een mond vol, maar het lijkt ook een vreemd compromis te zijn van mensen die niet konden kiezen. De een wilde Ambacht, de ander wilde Ido en wie zou er nu voor Hendrik gegaan zijn? Dus ze hebben ze maar allemaal gekozen!
Heusden! Nu is er met Heusden niets mis. Mooi en authentiek stadje. Bekend van de Postcodeloterij en hoe een grote winst zorgde voor verdeeldheid onder buren. Maar vlakbij ligt Oudheusden! Nu is, zegt google, Oudheusden ouder dan Heusden. Maar het is wel heel erg arrogant om dat ook in je naam te verwerken. Noem jezelf dan Heusden Senior of zo.
Bij mij om de hoek liggen Oudendijk en Nieuwendijk. Die twee dorpen hebben niets met elkaar te maken! Als ze niet in dezelfde gemeente zouden liggen, zouden ze niet eens van elkaars bestaan af weten! Maar je hebt ook Uitwijk. Bestaat er ergens een Inwijk? Nee, niet in de buurt in ieder geval. Blijft vreemd.
Over de rivier in Gelderland ligt Hedel. Een leuk plaatsje dat qua sfeer erg doet denken aan Noord-Brabant. Maar iedereen kent de ziekte van Hedel. Dat een oudere man meer haar op zijn… ik maak die niet af. Vlakbij ligt het dorp Gameren. Heel populair voor mensen met een computer of een spelconsole, al spreek je het anders uit.
Om een rondje te maken naar Limburg: Echt? Ik vraag me af hoe bewoners duidelijk proberen te maken waar ze wonen: “in Echt.” Antwoord: “Joh, echt?” Waar is het dorpje of stadje dan dat Nep heet? Dodewaard, de plek waar ooit de kerncentrale stond. Een toepasselijke naam als je het dan op de keper beschouwt.
Aangezien we dan toch al de ziekte van Hedel gehad hebben dan kunnen we net zo goed de plekken Dreumel en Wamel nemen. De eerste klinkt als een fase tussen dreumes en peuter in. “Is je kind al aan het Dreumelen?” Of een soort gereedschap. En Wamel klinkt als een slaapziekte.
Nee dan de naam Hippolytushoef, in het noorden van het land. Alsof je een paard hebt dat last heeft van zijn hoef met Hippolytus. Wemeldinge lijkt op een plek uit een boek van J.K. Rowling. Castricum als een heel erg ingrijpende medische ingreep!
Misschien ligt het aan mij, of het kan zijn dat er op elke plaatsnaam iets aan te merken is. Maar laat ik mijn mond maar houden: ik woon in Werkendam.